غیبت

از ویکی منجی
پرش به: ناوبری، جستجو

با مراجعه به مجموعه های حدیثی روشن می شود که شمار بسیاری از روایات و احادیثی که درباره وجود گران مایه حضرت مهدی علیه السلام است و از خورشید جهان افروز او نوید دارد، از غیبت غم بار او نیز خبر می دهد و مسأله «غیبت» دراین روایات به روشنی بیان شده است.

در اصطلاح

«غیبت» در اصطلاح برای کسی استعمال می شود که مدتی در جایی حضور دارد و پس از آن در آن محل حاضر نمی شود و در فرهنگ «مهدویّت» به پنهان شدن حضرت مهدی علیه السلام از دیدگان مردم گفته می شود. غیبت را می توان در اینجا به سه معنا تفسیر کرد:

معنای اول

آن حضرت در درون جوامع بشری زندگی نمی کند و در دسترس مردم نیست که به سان دیگر انسان های عادی هرکس خواست او را ببیند و آشنا و بیگانه و دوست و دشمن او را ملاقات کنند.

معنای دوم

حضرت مهدی علیه السلام در میان همین جامعه و همین انسان ها است؛ اما به قدرت خدا، هرگاه اراده کند از برابر چشم ها ناپدید می گردد و دیدگان مردم - با اینکه آن حضرت موجود و حاضر است - او را نمی بینند؛ همان گونه که موجودات دیگری چون فرشتگان، ارواح و جن را نمی بینند؛ با اینکه به نص قرآن شریف آنها در میان جامعه ها هستند و در این جهان موجودند. ممکن است این قدرت استتار و اختفا از برابر دیدگان را کرامتی از کرامت های حجّت خدا و ولی او امام مهدی علیه السلام بدانیم.

آن حضرت در پرتو این قدرت خدادادی، می تواند هرگاه اراده فرمود در برابر دیدگان، ظاهر و آشکار گردد و هرگاه خواست نهان و ناپدید شود. احتمال دیگر این است که: آن حضرت با همان قدرت اعجاز، در دیدگان نظاره گر، به گونه ای تأثیر و تصرف نماید که آنان نتوانند جمال دل آرای او را بنگرند و این کار از اولیای الهی - که از سوی خدا دارای قدرت در جهان آفرینش هستند - بعید نیست. از قرآن کریم نیز می توان امکان استتار و اختفای انسان از برابر دیدگان را - چه به صورت کوتاه مدت یا دراز مدت - دریافت کرد. [۱]

امام صادق علیه السلام فرموده است: «یَفْقِدُ النَّاسُ اِمامَهُمْ یَشْهَدُ المَوسِمَ فَیَراهُمْ وَ لا یَرَوْنَهُ» [۲] مردم امام خویش را گم می کنند، پس آن امام در موسم حج حضور می یابد [و] مردم را می بیند، ولی مردم او را نمی بینند»

معنای سوم

معنای دیگر غیبت پنهان بودن حضرت از نگاه معرفتی انسان ها است، به این معنا که آن حضرت را می بینند ولی نمی شناسند. از این رو در روایات فراوانی آن حضرت به یوسف صدیق علیه السلام تشبیه شده که اگر چه بین مردم بود، ولی او را نمی شناختند. ناشناسی او به حدی رسید که حتی برادران او نیز، او را نشناختند.

امام صادق علیه السلام در این باره فرمود: «فَما تَنْکِرُ هذِهِ الاُمَّهُ اَنْ یَفْعَلَ اللهُ جَلَّ وَ عَزَّ بِحُجَّتِهِ کَما فَعَلَ بِیوُسُفَ اَنْ یَمْشِیَ فی اَسْواقِهِم و یَطَأَ بُسُطَهُمْ حَتیّ یَأْذِنَ اللَّهُ فِی ذلِکَ لَهُ کَمااَذِنَ لِیوُسُفَ» [۳] خوی و شأن این امت چه چیز را انکار می کنند، که خدای عزوجل در یک زمانی با حجّت خود همان کند که با یوسف علیه السلام کرد.»

به این معنا که خداوند بین او و بین بندگان حجاب و پرده ای قرار می دهد که مردم او را می بینند ولی نمی شناسند.

انواع غیبت

در روایات فراوانی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه معصومین علیهم السلام اشاره شده که غیبت حضرت مهدی علیه السلام به دو بخش کوتاه مدت و دراز مدت تقسیم می شود. (غیبت صغری) (غیبت کبری) زراره می گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود: «اِنَّ لِلْقائِمِ غَیْبَتَینِ یَرْجِعُ فِی اِحداهُما وَ فِی الاُخْری لا یُدری اَیْنَ هُوَ یَشْهَدُ المَواسِمَ یَری الناسَ وَ لا یَرْونَهُ.» «همانا برای قائم دو غیبت است که در یکی از آنها [به خانواده اش] بر می گردد و در دیگری معلوم نیست کجاست هرسال در مناسک حج حاضر می گردد مردم را می بیند در حالی که مردم او را نمی بینند.» [۴]

آن حضرت در روایتی به کوتاه و بلند بودن دو غیبت امام علیه السلام اشاره کرده است: «لِلْقائِمِ غَیْبَتانِ اِحْداهُما قَصِیرَهٌ وَ الاُخْری طَوِیلَهٌ الغَیْبَهُ الاُولَی لا یَعْلَمُ بِمَکانِهِ فِیها اِلاَّ خاصَّهُ شِیعَتِهِ وَ الاُخْرَی لا یَعْلَمُ بِمَکانِهِ فِیها اِلاَّ خَاصَّهُ مَوالیهِ.» «برای قائم دو غیبت است: یکی از آنها کوتاه مدت و دیگری دراز مدت.» [۵]

منبع

موعود نامه: فرهنگ الفبایی مهدویت پیرامون حضرت مهدی (عج)، نوشته مجتبی تونه ای، قابل دانلود از سایت قائمیه.

پانویس

  1. (ر.ک: یس(36)، آیه 9 و اسراء (17) آیه 45.)
  2. (کتاب الغیبه، ص 161، ح 119؛ الکافی، ج 1 ص 337، ح 6؛ الغیبه، ص 175 ح 14.)
  3. (الغیبه، ص 141، ح 2؛ الکافی، ج 1، ص 336 ح 4.)
  4. (الغیبه، ص 175، ح 15.)
  5. (الکافی، ج 1، ص 340.)