بنی عباس

از ویکی منجی
پرش به: ناوبری، جستجو

بنی‌عباس یا آل‌عباس نام بطنى از بنی هاشم از نژاد عباس بن عبدالمطلب عموی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله مى‌باشد. آنان دورانى بر مسلمانان حکومت نمودند كه این حكومت از سال 132 به دستیارى ابومسلم خراسانى آغاز و به سال 656 بدست هلاكوخان نبیره چنگیزخان مغول منقرض گشت.

نخستین آن‌ها ابوالعباس سفاح و آخرین آن‌ها مستعصم بالله بود. شمار آن‌ها 37 تن و مقر حكومتشان ابتدا انبار (شهرى بین حله و دیوانیه عراق كه اكنون به هاشمیه مشهور است) و سپس بغدادو سامرا بوده. نام‌هاى آن‌ها از این قرار است:

  • ابوالعباس سفاح (132-136)؛
  • منصور (136-158)؛
  • مهدی (158-169)؛
  • هادی(169-170)؛
  • هارون الرشید (170-193)؛
  • امین (193-198)؛
  • مأمون (198-218)؛
  • معتصم (218-227)؛
  • واثق (227-232)؛
  • متوكل (232-247)؛
  • منتصر (247-248)؛
  • مستعین (248-251)؛
  • معتز (251-255)؛
  • مهتدى (255-256)؛
  • معتمد (256-279)؛
  • معتضد (279-289)؛
  • مكتفى (289-295)؛
  • مقتدر(295-320)؛
  • قاهر(320-322)؛
  • راضى (322-329)؛
  • متقى (329-333)؛
  • مستكفى (333-334)؛
  • مطیع (334-363)؛
  • طایع (363-381)؛
  • قاد (381-422)؛
  • قائم(422-467)؛
  • مقتدى (467-487)؛
  • مستظهر (487-512)؛
  • مسترشد (512-529)؛
  • راشد (529-530)؛
  • مقتفى (530-555)؛
  • مستنجد (555-566)؛
  • مستضىء (566-575)؛
  • ناصر (575-622)؛
  • ظاهر (622-623)؛
  • مستنصر (623-640)؛
  • مستعصم (640-656). [۱]

روایاتى از حضرات معصومین درباره بنى‌عباس آمده كه به برخى از آن‌ها اشاره مى‌شود: نقل است كه روزى نبى اكرم صلی الله علیه و آله به عمویش عباس فرمود: واى بر ذریه من از ستم ذریه تو؛ عباس گفت: پس اجازه می‌دهى خود را اخته كنم؟ فرمود: دگر كار گذشته و عبدالله پدر اولاد شده.[۲]

در حدیث امام سجاد علیه‌السلام آمده كه آن حضرت اشاره به عبدالله بن عباس نمود و فرمود: در پشت این مرد امانتى مى‌باشد كه براى آتش دوزخ آفریده شده، مسلمانان را گروه گروه و فوج فوج از دین خدا بدر برند و زمین را از خون تعدادى از جوجه‌هاى رسول خدا صلی الله علیه و آله كه پیش از اوان سر از تخم برون كرده باشند،‌ رنگین سازند.[۳]

مفضل بن مزید گوید: روزى به حضرت امام صادق علیه‌السلام عرض كردم: این‌ها (بنى عباس) در میان خودشان اختلاف دارند؟! حضرت فرمود: تو را به این كارها چكار؟! این‌ها از همان سوئى كه آمده‌اند نیز از همان سوى نابود گردند.

مرحوم علامه مجلسی در معنى این حدیث گفته: مراد امام این است كه همچنان كه ابومسلم از خراسان آمد و حكومت این‌ها را برپا ساخت. هلاكو نیز از همان سوى (ایران) بیاید و آن‌ها را سرنگون سازد.[۴]

نقل است كه امیرالمؤمنین علیه‌السلام ضمن خطبه‌اى كه در آغاز از بنی امیه و دولت آن‌ها نامى مى‌برد سپس به پیشگوئى درباره بنى‌عباس و حكومت آن‌ها پرداخت و فرمود: پس از آن‌ها (یعنى بنى‌امیه) سرنوشت امت محمد صلی الله علیه و آله بدست مردانى افتد كه اولین آن‌ها (سفاح) مهربان‌ترین آن‌ها و دومشان (منصور) خونریزترین آن‌ها و پنجم آن‌ها (هارون) قوچ كتیبه آن‌ها باشد و هفتم آن‌ها (مأمون) داناترین آن‌ها و دهم آن‌ها (متوكل) از همه‌شان كافرتر باشد و نزدیكترین كسانش (فرزند او و غلامانش) او را به قتل رساند، و پانزدهمین آن‌ها (معتمد) از همه آن‌ها گرفتارتر و بدبخت‌تر باشد و شانزدهم آن‌ها (معتضد) از همه آن‌ها خویش نوازتر و حق پردازتر بود و گوئى هیجدهمین آن‌ها (مقتدر بالله) را مى‌بینم كه در خون خویش دست و پا مى‌زند پس از آن كه ارتش او حکومت را از او گرفته باشند و در میان فرزندان او مردانى بودند كه به راه ضلالت روند و بیست و دومین آن‌ها (مكتفى بالله) پیرى فرتوت باشد كه حكومتى درازمدت داشته باشد و رعیت وى را مساعدت كنند و بیست و ششمین آن‌ها (راشد بالله یا معتصم) سلطنت از او بگریزد همچون فرار حیوان چموش و گوئى هم‌اكنون كشته او را كه بر پل زوراء افتاده باشد به چشم مى‌بینم.[۵]

منبع

سید مصطفی حسینی دشتی, معارف و معاریف، جلد 1، صفحه 1643

پانویس

  1. (لغت نامه دهخدا)
  2. بحار؛ 18/119.
  3. بحار؛ 24/219.
  4. بحار؛ 47/154.
  5. بحار؛ 41/322.